Zorgondersteuning vzw blogt: de onderstroom

De waarde van woorden wordt vaak onderschat. Woorden vormen de onderstroom in een samenleving. Toen ik als kind bij mijn grootouders op bezoek ging, hoorde je de katholieke onderstroom. Als een dierbare ziek was, staken we een kaarsje aan. Zorg werd gegeven in zorginstellingen die vaak een “Heilige” of een “Sint” in hun naam droegen. Vast maar zeker verdreef de economische onderstroom de religieuze. Woorden wijzigden. Zorgbedrijven zagen het licht en universiteiten werden kennisbedrijven. Voor elk project of onderzoek wordt tegenwoordig een businessplan verwacht. We rapporteren over de inzetbaarheid en de uitval van medewerkers en we berekenen het rendement van opleidingen. De economische taal is stilaan de onze geworden.

Maar woorden beschrijven niet alleen de werkelijkheid. Taal stuurt ze ook. Als je iets onkruid noemt ga je wieden. Als je enkel spreekt over indicatoren en scoreborden verlies je iets uit het oog. Aanraking en nabijheid zijn ook antwoorden op het lijden van mensen. Deze zijn echter niet te verwoorden in scoreborden en verdwijnen zo van het toneel. Zorgorganisaties zijn complex en het is te begrijpen dat een taal gezocht wordt die alles hanteerbaar maakt en versimpelt. Bestaande vakjes, betreden paden en herkenbare voorspelbare patronen bieden rust. Maar medewerkers zijn meer dan DISC-profielen en Bradford scores. Patiënten zijn meer dan mensen met een diagnoses die een gevalideerd zorgpad volgen. Als we deze nuance missen in onze taal voelt dit voor medewerkers wereldvreemd aan. De kans bestaat dat de medewerker niet meer spreekt over wij maar over zij als het over de organisatie gaat.

Met woorden kun je vaak verbinden, anderen afleiden of mensen manipuleren. Populaire cursussen beloven je dat je meer resultaten kunt bereiken door je woorden slimmer te kiezen. Robert Green neemt je in zijn boek “The Laws of Human Nature” mee in heel wat meeslepende historische voorbeelden. Chip en Dan Heath bieden in hun boek “de plakfactor” een leidraad aan voor een zorgvuldig motiverende interne communicatie. Sharon Kroes, wereldkampioen in het debatteren, leert je in zijn boeken en cursussen het laken naar je toe te halen in een discussie door de juiste woorden te gebruiken. Zo kun je de tegenargumenten van je opponent kleiner maken door verkleinwoorden of metaforen te gebruiken die het allemaal minimaliseren (“we moeten nog wel hier en daar een brandje blussen”). Argumenten in je voordeel begeleid je met krachtige woorden en metaforen (“dat zijn onbetwistbare feiten, harde cijfers en sprekende voorbeelden”). Je staat misschien meer open voor een medische ingreep met een ruime overlevingskans van 90{9c9e222492ea9c50bf2ee885e90ce95793f9a583c9ebffef4dab334a96eb0c83} dan een ingreep met een massaal sterftecijfer van 10{9c9e222492ea9c50bf2ee885e90ce95793f9a583c9ebffef4dab334a96eb0c83}.

Met woorden kun je ook snaren raken. Door zelf open te spreken over je kwetsbaarheid zet je de deur open en kun je vertrouwen en verbondenheid in je team binnenlaten. Zorgvuldig gekozen nieuwe termen worden zo stilaan onderdeel van de onderstroom in je organisatie. Probeer ook eens dapper op de rem te staan bij het horen van krasse ongenuanceerde taal. Ken je de uitdrukking: “Je moet het niet persoonlijk nemen”. Misschien is het net fijn dat mensen zich verantwoordelijk en betrokken voelen en hun persoonlijke waarden niet zomaar opzij schuiven.

Als je iets wilt veranderen, let dan op je woorden. Gebruik de kracht van taal. In Zorgondersteuning laten we onze klanten alvast zelf aan het woord. Ze vertellen wat ze geleerd hebben in een taal die de onze is. Ze beschrijven de onderstroom in onze organisaties en bieden handvaten aan om mee aan de slag te gaan. Benieuwd? Kijk dan zeker eens op onze website.

Hans Crampe

bestuurder van Zorgondersteuning vzw

Geen reactie's

Geef een reactie